عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
348
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
مثاب لافناء القبائل كلّها * تخبّ اليها اليعملات الطلائع اين از آنست كه كعبه مستروح دوستانست ، و آرام گاه مشتاقان ، و خداى را عز و جل در زمين چهار چيز است كه سلوت و سكون دوستان وى به آن چهار چيز است : - الكعبة و عليها طلاوة الوقار ، و القران و عليه بهاؤه ، و السلطان و عليه ظله ، و المؤمن و فيه نوره . وَ أَمْناً - و ايمن كرديم آن خانه عرب را تا ايشان بوى آزرم ميدارند و از جهانيان بوى مخصوص باشند ، و كان يؤخذ الرجل منهم فيقول انا حرمى فيلى عنه - اين همانست كه گفت وَ آمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ - جاى ديگر گفت - أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا جَعَلْنا حَرَماً آمِناً وَ يُتَخَطَّفُ النَّاسُ مِنْ حَوْلِهِمْ . و گفتهاند وَ أَمْناً بمعنى آنست كه جاى امن است كه در آن صيد نگيرند و قتل نكنند خداوند عز و جل چون حرمت آن بقعه بفرمود و جاى امن ساخت ، اندر طبايع عرب هيبت وى بنهاد تا جملهء عرب آن را حرمت داشتند و اندر آن قتل و قتال نكردند ، اگر كسى كشندهء پدر يا كشندهء برادر اندر حرم بيافتى هيچ نگفتى و او را نيازردى ، و حرب كردن در آن به هيچ وجه روا نداشتهاند ، اما امروز اگر تقديرا اهل مكه باغى شوند خلافست ميان علما كه حكم ايشان چه باشد : - قومى گفتند نشايد با ايشان حرب كردن لكن جوانب ايشان بگيرند ، و ازيشان مواد طعام منع كنند ، تا بضرورت رجوع كنند . باز بعضى گفتند روا باشد با اهل حرم چون باغى شوند حرب كردن ، و ايشان را به حق و عدل باز آوردن جبرا و قهرا ، امّا حدّ زدن اندر حرم بمذهب شافعى روا بود ، و بر مذهب بو حنيفه اگر جنايت اندر حرم آرد روا بود حد زدن اندر حرم ، و اگر جنايت اندر حلّ بود لكن بگريزد و پناه فاحرم برد روا نباشد اندر حرم حد زدن ، لكن كار بر وى تنگ كنند تا بضرورت بيرون آيد . و چنانك اندر طبايع عرب هيبت حرم بنهاد رب العزة اندر طبايع حيوان نيز اثرى بنهاد ، تا اگر گرگى از پى آهويى دود چون آهو اندر حرم رود گرگ قصد وى نكند ، و باز گردد ، چنانك قتل و قتال نشايد اندر حرم صيد كردن هم نشايد ، و درخت و گياه حرم بر كندن و درودن هم نشايد ، هر آنچه تازه و تر بود و خود رست بود مگر گياهى كه آن را اذخر گويند كه آهنگران و زرگرانرا